دانشگاه اصفهان فنون ادبی 20088027 12 1 2020 03 20 Understanding the dominant cultural and literary schemas in translations of Golestan: A comparative analysis of three translations by Ross, Rehatsek, and Defrémery شناخت الگوواره‌های فرهنگی و ادبی غالب در ترجمه‌های گلستان سعدی: تحلیل تطبیقی سه ترجمه از راس، رهاتسک و دوفرمری 167 184 25090 10.22108/liar.2020.123687.1880 FA حسن ذوالفقاری استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران سیده زیبا بهروز دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اصفهان، پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی Journal Article 2020 06 25 Abstract Golestan by the great Persian poet, Saadi Shirazi, is a work of high importance due to its universally cultural acceptance as well as the predominance of culture-free elements in it, which are based on human and universal logic. Having a high degree of global acceptance also covers the cultural and indigenous dimensions of the work and could be the reason for its expansion and prevalence over the world. In this article, for better understanding this feature, three famous and old translations of Golestan were selected as the texts to be studied; two English translations by James Ross and Edward Rehatsek, and a third in French by Charles Defrémery. The research method is based on examining the translators’ mental schema, the way they understood the content, and the degrees of their acceptance or resistance to it. In this article, to understand the extent of Golestan’s universality, using Mohamed Farghal’s cultural model which was modified by combining it with Antoine Berman's theory on the morphology of text distortion in translation, three translations of Golestan are compared to examine the degree to which each translator perceived the Golestan culturally. For that purpose, examples of translations are presented and explained to clarify the four-dimensional mechanism of this model. Then, the seventh chapter of Golestan, which is in the field of "The effect of education", is fully examined and the effect of culture and literary language on the quality of these translations is measured. According to the results of the study, out of the approximate number of 800 sentences in the seventh chapter of Golestan, the number of sentences that have been translated in the form of the culture-bound schema is not very noticeable. In other words, although translators, Ross (3%), Defrémery (2.5%), and Rehatsek (2%), have shown somehow adherence to their own culture reflected in their translations, and also there have been 2 up to 10 percent of literary and lingual inconsistency, these rates are negligible compared to the rate of other schemas (i.e. culture-sensitive and culture-free); Ross (93%), Defrémery (95%) and Rehatsek (91.75%). (→table 1) Table 1. Ranking of translations based on the degree of cultural-literary proximity to the source text average Percentage of cultural accordance (sum of culture-free and culture-sensitive) Percentage of linguistic-literary accordance (consistent) Name of translator 95% 97% 93% Defrémery 93% 96.5% 90% Ross 91.75% 94.5% 89% Rehatsek, 93% Total average The small contribution of culture-bound schema and inconsistency, based on analyzed examples in the first part of the article, did not profoundly affect the understanding of meaning, and transmission of the concepts. Therefore, it can be said that from a cultural point of view, the contribution of culture-free schema in the first place, and that of culture-sensitive in the next, are the highest. On the other hand, from a literary and linguistic point of view, the contribution of consistent cases is significantly higher than the inconsistent ones, often without any serious effect on the meaning transmission. Thus, Saadi's Golestan contains a high level of human ideas common between ethnic groups - beyond the indigenous, cultural and linguistic elements - which have made it an ever-lasting popular work in the Persian language and the focus of the world's attention. قابلیت گلستان از حیث پذیرفتگی فرهنگی و نیز غلبۀ عناصر آزاد از فرهنگ و مبتنی‌بر منطق انسانی و همگانی در آن، شاخصه‌ای مهم است. در این مقاله، به‌منظور درک و دریافت بهتر این خصیصه، سه ترجمة معروف و قدیم از گلستان سعدی برای پژوهش انتخاب شدند؛ دو ترجمه به زبان انگلیسی از جیمز راس و ادوارد رهاتسک و سومی به زبان فرانسه از شارل دوفرمری. روش تحقیق مبتنی‌بر بررسی الگووارة ذهنی مترجم و نحوۀ درک مطلب و درجات پذیرش یا مقاومت در برابر آن است. بدین منظور از نظریات دو زبان‌شناس و مترجم، یعنی فرغال و آنتوان برمن، به‌گونه‌ای تلفیقی و براساس مبنایی نو استفاده شده و در انتهای بحث نیز نتیجه بررسی‌ها در ترجمۀ باب هفتم گلستان (در تأثیر تربیت)، به‌صورت کمّی ارائه شده است. نتایج این تحلیل، افزون‌بر مقایسه و ارزیابی ضمنی متون مقصد، نشان می‌دهد که در چهارچوب سه الگووارۀ مقید به فرهنگ، پذیرای فرهنگ و آزاد از فرهنگ، مترجمان در موارد بسیار کمی نسبت به فرهنگ زبان مبدأ مقاومت نشان داده‌اند و غالباً الگووارۀ ذهنی آزاد از فرهنگ یا پذیرای فرهنگ، ساختار ذهنی آنان را شکل داده است؛ حتی موارد کم‌‌شمار مقاومت فرهنگی نیز تأثیر چندانی در کل دریافت آنان نداشته و خواننده به درک لازم و درست معنا رسیده است. همچنین در خصوص دو الگوی ادبی-زبانی (یعنی همخوانی و ناهمخوانی)، موارد نسبتاً اندک عدول از هنجار زبانی بیشتر ناشی از بدخوانی متن یا نارسایی در ترجمه بوده است نه غرابت معنایی یا دوریابی لفظی در متن مبدأ.

https://liar.ui.ac.ir/article_25090_dd628358ea22188a10fae020dcd12ccc.pdf