دانشگاه اصفهان فنون ادبی 20088027 مقالات آماده انتشار 2026 04 15 Analyzing the Function of Hyperbole in the Believability of the Epic World واکاویِ کارکردِ اغراق در باورپذیریِ جهانِ حماسه 59 78 30353 10.22108/liar.2026.148302.2569 FA حسین فامیلیان سورکی استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران. Journal Article 2026 02 08 In the epic genre, hyperbole is far more than an ornamental rhetorical device; it constitutes the foundational ‘governing logic’ of the textual universe, representing reality not as it ‘is’, but as it ‘ought to be’. However, a fundamental question arises: how can hyperbole, despite transgressing the boundaries of physical reality, serve as the primary catalyst for ‘verisimilitude’ and the construction of a ‘superior realism’ within the heroic world, rather than evoking a sense of falsehood? Employing a descriptive-analytical approach, the present study explores the ontological function of this device in fostering the believability of the heroic realm by examining six verse epics: Shahnameh, Garshasp-nameh, Faramarz-nameh, Bahman-nameh, Kush-nameh, and Sam-nameh. The findings reveal that epic poets, in an effort to bridge the chasm between ‘constrained standard language’ and the ‘unbounded grandeur of the hero’, utilized hyperbole as a tool to craft ‘hyper-space’ and ‘cosmic sympathy’. Data analysis across four dimensions—‘geography and quantity’, ‘atmosphere and nature’, ‘physiology and time’, and ‘sound and resonance’—demonstrates that hyperbole, by suspending the causal laws of the material world, enables the ‘will’ to dominate ‘matter’. This mechanism detaches the audience from ‘linear and chronological time’ and transports them into ‘epic time’—a sacred dimension where supernatural actions are accepted not as fabrications, but as manifestations of ‘superior realism’ and ‘emotional sincerity’. Consequently, the verisimilitude of the epic is contingent upon the internal coherence of this hyperbolic system; its removal would reduce the text to a mere historical chronicle, devoid of its essential national spirit. اغراق در نوعِ ادبیِ حماسه، فراتر از یک صنعتِ بلاغیِ تزئینی، شالوده اصلی و «منطقِ حاکم» بر جهانِ متن است که واقعیت را نه آن‌گونه که «هست»، بلکه آن‌گونه که «باید باشد» بازنمایی می‌کند؛ اما این پرسش بنیادین مطرح است که چگونه اغراق با وجودِ خروج از مرزهایِ واقعیتِ فیزیکی، می‌تواند به جای ایجادِ حسِ کذب، به عاملِ اصلیِ «باورپذیری» و خلقِ یک «رئالیسمِ برتر» در جهانِ پهلوانی بدل شود. پژوهش حاضر با هدفِ واکاویِ کارکردِ هستی‌شناسانه این آرایه در تأمینِ «باورپذیریِ» جهانِ پهلوانی و با رویکردی توصیفی‌تحلیلی، کاربستِ اغراق را در شش حماسه منظوم شاهنامه، گرشاسب‌نامه، فرامرزنامه، بهمن‌نامه، کوش‌نامه و سام‌نامه بررسی کرده است. یافته‌ها بیانگر آن است که شاعرانِ حماسه‌سرا برای پرکردنِ شکافِ میانِ «زبانِ محدودِ معیار» و «عظمتِ نامحدودِ قهرمان»، از اغراق به‌عنوان ابزاری برای خلقِ «اَبَر-فضا» و «همدردیِ کیهانی» بهره جسته‌اند. تحلیلِ داده‌ها در سه ساحتِ «جغرافیا و کمیت»، «اتمسفر و طبیعت»، «فیزیولوژی و زمان» و «صوت و طنین» نشان می‌دهد که اغراق با تعلیقِ قوانینِ علی و معلولیِ جهانِ مادی، «اراده» را بر «ماده» مسلط می‌کند. این مکانیسم، مخاطب را از «زمانِ خطی و تقویمی» جدا و به «زمانِ حماسی» منتقل می‌کند؛ ساحتِ مقدسی که در آن، کنش‌های فراطبیعی نه به‌مثابه کذب، بلکه در جایگاهِ «رئالیسمِ برتر» و «صداقتِ عاطفی» پذیرفته می‌شوند. نتیجه آنکه باورپذیریِ حماسه در گروِ انسجامِ همین نظامِ اغراق‌آمیز است و حذفِ آن، متن را به گزارشی تاریخی و فاقدِ روحِ ملی تقلیل می‌دهد.

https://liar.ui.ac.ir/article_30353_0a58d736b4424b6920e2f27af3696764.pdf