دانشگاه اصفهان فنون ادبی 20088027 مقالات آماده انتشار 2026 07 08 The Role of the Rhetorical Devices of Quotation, Allusion, and Adaptation in the Artistic Expression of Contemporary Islamic-Iranian Miniature Painting (with an Emphasis on Illustrated Shahnameh of the Academy of Arts) نقش آرایه‌های تضمین، تلمیح و اقتباس در بیان هنری نگارگری اسلامی معاصر ایران(با تاکید بر شاهنامه مصوّر فرهنگستان هنر) 30600 10.22108/liar.2026.146742.2520 FA زینب رجبی استادیار گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران Journal Article 2025 10 03 In the interaction with Persian literature, Persian painting has consistently drawn upon the expressive capacities of verbal rhetorical figures to elevate its visual language. In this context, the visual translation of literary devices such as Tazmin (quotation), Talmih (allusion), and Eqtebas (adaptation) goes beyond a mere reference; rather, it functions as an intertextual tool through which the miniaturist integrates Quranic and narrative concepts with national epics, ultimately forging the essence of the “Persian Islamic Art Identity.” This approach has persisted into the contemporary era, where artists have sought to transcend traditional paradigms by employing these devices to reflect modern concerns. Aiming to explore how miniaturists utilize these rhetorical figures and their impact on artistic expression, the present study conducts a purposive analysis of seven paintings from the “Illustrated Shahnameh of the Academy of Arts” collection in modern Persian painting era. Methodologically, this research adopts an interdisciplinary approach utilizing a descriptive-analytical method. The findings reveal that these three literary devices manifest within the artworks via two primary mechanisms: the use of “textual inscriptions” (representing the visual manifestation of quotation and adaptation) and the creation of “evocative imagery” (representing visual allusion). Ultimately, the results demonstrate that the pivotal role of these devices in artistic expression lies in the generation of a multilayered visual language. This language effectively synthesizes the myths of the Shahnameh—serving as the Iranian component—with Islamic beliefs and contemporary historical events, thereby substantiating the emergence of the “Contemporary Islamic Persian Painting” school. هنر نگارگری ایران در تعامل با ادبیات فارسی، همواره از ظرفیت‌های بیانی آرایه‌های کلامی برای ارتقای زبان بصری خود بهره برده است. در این میان، ترجمان تصویری آرایه‌های بدیعی همچون «تضمین»، «تلمیح» و «اقتباس»، صرفاً یک ارجاع ساده نیست؛ بلکه ابزاری بینامتنی است که نگارگر از طریق آن، مفاهیم قرآنی و روایی را با حماسه‌های ملی پیوند زده و شاکله‌ی «هویت هنر اسلامی ایرانی» را خلق می‌کند. این رویکرد در دوران معاصر نیز تداوم یافته و هنرمندان کوشیده‌اند با گذر از الگوهای سنتی، این آرایه‌ها را برای بیان دغدغه‌های روزگار معاصر به کار گیرند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی چگونگی بهره‌مندی نگارگران از این آرایه‌ها و نقش آن‌ها در بیان هنری، به بررسی هدفمند ۷ نگاره از مجموعه «شاهنامه مصوّر فرهنگستان هنر» در نگارگری معاصر ایران می‌پردازد. این مطالعه با رویکرد میان‌رشته‌ای و به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که این سه آرایه، از طریق دو مکانیسم «کتیبه‌های نوشتاری» (تجلی تضمین و اقتباس) و ابداع «تصاویر تداعی‌گر» (تجلی تلمیح بصری) در آثار نمود یافته‌اند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهد که نقش برجسته‌ی این آرایه‌ها در بیان هنری، ایجاد یک زبان بصری چندلایه است که اسطوره‌های شاهنامه به‌عنوان مؤلفه ایرانی را با باورهای اسلامی و همچنین وقایع تاریخ معاصر منطبق می‌سازد و به نحوی شکل‌گیری مکتب «نگارگری اسلامی معاصر ایران» را اثبات می‌نماید.