دانشگاه اصفهانفنون ادبی200880274120120320جلد6019672FAJournal Article20160614https://liar.ui.ac.ir/article_19672_4acae29f3cab61cb59f7b732587333b9.pdfدانشگاه اصفهانفنون ادبی200880274120120320A Particular Type of Present Perfect Tense in Shahnamehنوعی خاص از ماضی نقلی در شاهنامه فردوسی11219663FAمحرّمرضایتی کیشه خالهدانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلانمعصومهغیوریدانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلانJournal Article20160614The <em>Shahnameh</em>, the precious and eternal epic poem of <em>Ferdosi</em>, in the ocean of Persian literature is a deep and immense sea. It is full of shining pearls of Iranian culture, that studying of them could be used by researchers of Persian language and literature for various dimensions of literary, historical, social, mythical, religious, and linguistics, etc. This subject allocates for little part of linguistic characteristics i.e. present perfect tense and its kinds. Initially the history of research was considered briefly then; the patterns of structure of this verb were studying in the language of ancient Persian, middle Persian and Dari Persian. We eventually, according to samples from the <em>Shahnameh</em>, scattered notions of researchers and their adding up, describe a certain kind of present perfect tense which, its history of structure and application in addition to <em>Soghdi</em>, <em>Khwarizmi</em> and <em>Pahlavi </em>languages, could be recognized at some today Iranian dialects
شاهنامه، حماسه جاویدان و گران‌سنگ فردوسی، در اقیانوس ادب فارسی، دریایی است عمیق و بیکران و آکنده از مرواریدهای درخشان فرهنگ ایرانی که کندوکاو درباره آنها از ابعاد مختلف ادبی، تاریخی، اجتماعی، اسطوره‌ای، آیینی، زبان‌شناسی، و ... می‌تواند سالها آبشخور پژوهشگران زبان و ادب فارسی باشد. مقاله حاضر به بخش کوچکی از مختصات زبانی شاهنامه؛ یعنی ماضی نقلی و انواع آن اختصاص دارد. ابتدا پیشینه تحقیق به اجمال بررسی شده، سپس الگوهای ساخت این فعل در زبانهای ایرانی باستان، ایرانی میانه و فارسی دری مورد اشاره قرار گرفته‌است. نهایهً براساس شواهدی از شاهنامه و آراء پراکنده پژوهشگران و جمع‌بندی آنها به معرفی و توصیف نوعی خاص از ماضی نقلی پرداخته‌ایم که سابقه ساخت و کاربرد آن علاوه بر زبانهای سغدی، خوارزمی و پهلوی، در برخی از گویش‌های ایرانی امروز نیز دیده می‌شودhttps://liar.ui.ac.ir/article_19663_8128f27af1679f9c302129c3780d53ff.pdfدانشگاه اصفهانفنون ادبی200880274120120320Problem-Oriented Researches in Literary Studiesپژوهش‌های مسأله محور در مطالعات ادبی132619664FAاحمدرضیدانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلانJournal Article20160614Being familiar with research methodology causes an increase in the effectivity and efficiency in research. One of the most valuable subjects in research methodology is to discuss about principles and skill of "Problem-oriented" researches that seems to be less known in literary studies.
Propagation of problem-oriented researches in the field of Persian language and literature needs serious considerations to its principles and regulations, changing the viewpoint of literary researches, reconsideration in the curriculum of higher education centers, and finally revision in methods and procedure of doing a research plan in this field.
Emphasing the necessity of the further consideration of problem-oriented in literary studies, in this article the characteristics and features of this type of research is discussed. Also the methods and skills of problem-finding in the field of literature are described and types of literary problem are introduced. Moreover the different steps that must be followed by a researcher in order to solve the literary problems are stated.آگاهی از روش‌شناسی تحقیق موجب افزایش اثربخشی و کارایی پژوهش می‌شود. یکی از مباحث با ارزش و راهگشای روش تحقیق، بحث از اصول و مهارتهای پژوهش‌های «مسأله‌محور» است که در مطالعات ادبی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. رواج و گسترش تحقیقات مسأله محور در عرصه زبان و ادبیات فارسی، نیازمند توجّه جدّی به اصول و ضوابط آن، تغییر نگرش در پژوهشگران ادبی، تجدید نظر در برنامه‌های درسی مراکز آموزش عالی و بازنگری در شیوه‌ها و مراحل اجرای طرحهای پژوهشی در این رشته است. در این مقاله ضمن تأکید بر لزوم توجّه بیشتر به مسأله‌محوری در تحقیقات ادبی به معرّفی ویژگیهای این گونه تحقیقات پرداخته می‌شود، چیستی مسأله تحقیق و خصوصیات مسأله‌های ادبی بیان می‌گردد، شیوه‌ها و مهارتهای مسأله‌یابی در حوزه ادبیات تشریح می‌شود، گونه‌ها و انواع مسأله‌های ادبی معرفی می‌گردند و توضیح داده می شود که یک پژوهشگر برای حل مسأله‌های ادبی چه مراحلی را باید طی نماید.https://liar.ui.ac.ir/article_19664_b386da720984a1731ec28135de06fd23.pdfدانشگاه اصفهانفنون ادبی200880274120120320Causality in the meanings of the prepositions in Arabic and Persian languages«تعلیل» در معانی حروف جرّ عربی و حروف اضافه فارسی274619665FAسیّد محمّدابن الرّسولاستادیار گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه اصفهانسمیّهکاظمی نجفآبادیدانشجوی زبان و ادبیات عربی، دانشگاه اصفهانJournal Article20160614In this paper the researchers study the Causality sense as the one of the most important meanings between Arabic and Persian prepositions according to thegrammar of Arabic and Persian languages and studies of the grammarians and lexicographers of two languages. As the consequence investigate the Arabic and Persian prepositions that are used in this sense by applying the method of comparative and analyzing. The most important result of this research is that the Arabic and Persianprepositions in expressing a special meaning do not always have a one to one relationship. In a way that sometimes one preposition in one language is used instead of two or more prepositions in another language or even instead of the other grammatical elements. The importance of this issue is when one is translating from one language to another. In addition, it is advantageous for the researchers and linguists and especially students.در پژوهش حاضر نگارندگان با تکیه بر دستور زبان عربی و فارسی و نیز بر اساس مطالعات دستورپژوهان و فرهنگ‌نویسان دو زبان، به بررسی مفهوم تعلیل به عنوان یکی از مهم‌ترین معانی مشترک حروف جرّ عربی و حروف اضافه فارسی پرداخته، با اتخاذ روش تحلیلی ـ تقابلی، حروف جرّ و اضافه بیانگر این مفهوم و ویژگیهای آنها را گزارده‌اند.از دستاوردهای قابل توجه این پژوهش آن است که حروف جرّ و اضافه همیشه در بیان یک معنی خاص، رابطه یک به یک ندارند به گونه‌ای که گاه یک حرف در یک زبان با رکن دستوری متفاوتی از زبان دیگر برابر‌یابی می‌شود. این مطلب در ترجمه متون عربی و فارسی حائز اهمیت است، ضمن آن که برای زبانشناسان و زبان‌آموزان نیز سودمند خواهد بود.https://liar.ui.ac.ir/article_19665_02efe2e2619ec7d85fa279df2ffdb173.pdfدانشگاه اصفهانفنون ادبی200880274120120320The Dual Meaning of the Expresion "Az Bone Dandan"
(From the Root of Teeth)مفهوم دوگانه ترکیب اصطلاحی «از بُنِ دندان»476019666FAمحمّدایرانیاستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی کرمانشاهJournal Article20160614The ironic expression "az bone dandan" (from the root) has been written to mean "wholeheartedly and desirous "in all persian dictionaries including general and specific ones like those of idioms and expressions or the ones devoted to a particular poet’s or works terminology. In fact they have just pointed to one aspect of its meaning. Since this meaning was not in accordance whit the semantic structure of some of the lines of poetry, this study analysed a number of cases from old poetry and prose texts. The outcome shows that the aforementioned expression should be regarded as one of the "Opposits" in Persian, because in the collected cases one can see that the expression means exactly something contradictory which has been ignored by lexicographers. In the opposite case the expression means: "obliged or forced to do something. "This expression is an adverbial and a prepositional phrase.
در بیشتر فرهنگ‌های فارسی؛ اعمّ از فرهنگ‌های عمومی یا فرهنگ لغات و تعبیرات خاصّ یک اثر یا واژگان و اصطلاحات یک شاعر و نویسنده حتّی در شرح‌هایی که بر برخی از متون کهن نظم و نثر نوشته شده، ترکیب کنایی «از بن دندان» را به معنی «از صمیم دل، از دل و جان، و از روی میل و رغبت» معنی کرده‌اند؛ یعنی در حقیقت تنها به یک وجه از معنای آن توجّه داشته‌اند. از آن‌جا که این مفهوم با توجّه به بافت جمله و انسجام معنایی در برخی بیت‌ها و عبارت‌های شرح شده، درست به نظر نمی‌رسید، به بررسی و استخراج نمونه‌هایی مختلف از متون نظم و نثر کهن پرداخته شد. نتیجه حاصل‌شده از این پژوهش تبیین می‌کند که باید ترکیب کنایی مزبور را در عداد «اضداد» زبان فارسی به شمار آورد؛ زیرا در شاهد مثال‌ها و نمونه‌های گردآوری شده برخلاف معنای غالب و رایج این ترکیب ـ با مفهومی متضاد مواجه می‌شویم که از دید فرهنگ نویسان و شارحان متون پنهان مانده است. در این کاربرد معنایی دوگانه، ترکیب کنایی «از بن دندان» به مفهوم «انجام کاری از روی اضطرار و ناچاری یا از سر طوع و تسلیم» به کار رفته است. این ترکیب از دید دستوری در حُکم قیدواره یا متمّم قیدی و گروه حرف اضافه‌ای استhttps://liar.ui.ac.ir/article_19666_fa2ae57bcb2d176d89d835d6e424a573.pdfدانشگاه اصفهانفنون ادبی200880274120120320Pen- Name in Persian and Arabic Poetry
A Comparative Study of Pen-Name in Persian and Arabic Poetsتخلّص در شعر فارسی و عربی(بررسی تطبیقی نامهای شعری در نزد شاعران فارسیزبان و عرب)617819667FAابراهیمخدایاراستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرسیحیی عبیدصالح عبیددانشآموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی،دانشگاه تربیت مدرسJournal Article20160614Pen-name (Takhalloss) is one of the main features of Persian poetry. It has been a matter of concern among many of Persian language geography poets in the orient at least up to the Mashrouteh era. Pen-name has been promoted among the other Muslim nations throuph Persian poetry. Although it is not as famous in the Arab nations as in the Persian speaking nations, it is known as “Alqab-o-shoara” among the Arab nations and, through this way, it has affected the poetrical wealth of the Arabic poets.
The Present paper, using description-analystic approach, compares the pen-names of Persian and Arabic poets under the title of “pen-names” and investigates their features in both cultures. The main research question is: What are the similarities and differences of poetic-names, in Persian and Arabic poets in terms of the type of name, position and importance? The results showed that Pseudonym by its amazing expansion in Persian poetry has also influenced Arabic poetry. In addition to the factors affecting in the choice of pen-names (like pseudonym, pen-name, nickname...), sometimes such external factors as events, commends, community benefactors and climate, as well as internal factors including the poets’ inner beliefs are associated too..یکی از ویژگیهای اصلی شعر فارسی، تخلّص شعری است. این موضوع دستکم تا پایان عصر مشروطه، دغدغۀ ذهنی بخش گستردهای از شاعران محیطهای فارسیزبان در مشرق زمین بوده و از طریق شعر فارسی در میان دیگر ملل مسلمان نیز رواج یافته است. تخلّص، بدان گونه که در میان ایرانیان گسترش داشته، در میان عرب شهرت نیافته است و با نام لقب شعری در نزد آنان شناخته شده و از این راه بر میراث شعری شاعران عربی تأثیر گذاشته است. مقاله حاضر با روش توصیفی- تحلیلی به مقایسه نامهای شعری شاعران فارسیزبان و عرب ذیل «تخلّص و القاب شاعرانه» در شعر فارسی و عربی پرداخته، ویژگیهای آن را در دو فرهنگ بررسی کرده است. سؤال اصلی پژوهش این است که «نامهای شعری شاعران فارسی زبان و عرب از لحاظ نوع نام، جایگاه و اهمیت آن تا چه حدی با یکدیگر شباهت و تفاوت دارند؟» نتیجۀ پژوهش نشان داد تخلّص به دلیل گسترش شگفتانگیز آن در شعر فارسی، در شعر عربی نیز تأثیر گذاشته است. در کنار عوامل مؤثّر، در گزینش نامهای شعری اعم از تخلّص، لقب و نام مستعار، گاه عوامل بیرونی مانند حوادث، ممدوحان، ولی‌نعمتان و اوضاع اقلیمی جامعه و گاه عوامل درونی مانند عقاید باطنی شعرا مؤثّر بوده اندhttps://liar.ui.ac.ir/article_19667_83b88f8bcb9df106e369b6dbf4eb2991.pdfدانشگاه اصفهانفنون ادبی200880274120120320The Progressive Aspect and Its Manifestation in Contemporary Persianنمود استمراری در فارسی معاصر799219668FAوالیرضاییاستادیار گروه زبان‌شناسی، دانشگاه اصفهانJournal Article20160614This paper is restricted to only one category of grammatical aspect in Persian i.e. progressiveness. It will be demonstrated that this aspectual notion is expressed in different ways including inflectional morpheme, auxiliary verb and lexical means. Some linguists ignored the different aspectual meanings of the prefix<strong> mi-</strong> and regarded it as the exclusive marker of progressiveness .One source of controversy is the polysemic nature of the prefix <strong>mi-</strong> expressing divers aspectual notions. Indeed, this imperfective marker in Modern Persian no longer expresses progressive aspect in the present tense. Another way to express progressiveness is the use of the verb dâštan(to have) that is used with the main verb as an auxiliary or helping verb in both present and past tenses. In sum, this paper shows that progressiveness is different from habituality and iterativity. Also, it demonstrates that the notion of progressiveness is expressed by different forms. However, it should be noted that not all Persian verbs have a progressive aspect. For example states and achievements are two main exceptions in this regardاز زمانی که موضوع نمود بطور خاص و به عنوان یک مقوله متمایز از زمان دستوری به وسیله برخی از دستورنویسان و زبانشناسان مطرح شده است، تحلیل‌ها و نظرات متفاوتی در خصوص آن ارائه گردیده است. در این مقاله بحث ما محدود به یک نوع نمود؛ یعنی نمود استمراری است. استمرار بیانگر تداوم و یا در حال انجام بودن یک عمل است. در این جستار ضمن اشاره به پیشینه نمود استمراری در کتابهای دستور و آثار زبانشناسان نشان خواهیم داد که پیشوند فعلی می- بویژه در زمان حال- بتنهایی نمی‌تواند نشانه استمرار باشد؛ بلکه این پیشوند در فارسی معاصر علاوه براستمرار بیانگر مفاهیم دیگر نظیر نمود ناقص و تکراری نیز هست. در این جستار ما در وهله نخست به دنبال بررسی نمود استمراری در زبان فارسی به عنوان مقوله‌ای تصریفی مرتبط با فعل خواهیم بود . با این حال اشاره‌ای نیز به راهکارهای معنایی برای بیان استمرار خواهیم نمود. از دیگر یافته‌های این تحقیق این است که نمود استمراری به دو شیوه صوری؛ یعنی استفاده از پیشوند فعلی می و فعل کمکی داشتن تظاهر می‌یابد. در این نوشتار در کنار نمود استمراری به عنوان مقوله‌ای دستوری به برخی راهکارهای معنایی نیز اشاره می‌شود. همچنین نشان داده خواهد شد که برخی از افعال زبان فارسی نمی‌توانند در صورت استمراری به کار روند. به عنوان نمونه افعال ایستا نظیر افعال حسی و عاطفی و افعال لحظه‌ای فاقد نمود استمراری هستند. در این نوشتار نشان خواهیم داد که مفهوم استمرار همچون دیگر مفاهیم زبان به شیوه‌های مختلفی تظاهر می‌یابد که برخی از آنها دستوری و برخی واژگانی و معنایی است. البته فقط راهکارهای صوری را می‌توان به عنوان نمود دستوری در نظر گرفت.https://liar.ui.ac.ir/article_19668_6161f9356687cbcbfe58bb048987ea21.pdfدانشگاه اصفهانفنون ادبی200880274120120320Symbolic Aspect of the Novel Savushunجنبه‌های نمادین رمان سووشون9310619669FAابراهیمرنجبراستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه محقّق اردبیلیJournal Article20160614Savushum is a historical, artistic, epic, mysterious, realistic novel with Streaks of romanticism. Its mysterious aspect has given the work a profound historical- cultural and philosophical aspect. On the surface or narrative layer, itewcounts the 28 Mordad 1332 (19/5/1953) coup detat and the defeat of Jebhe-ve Melli (national front) as one of the significant events in the history of Iran and devotion of some political figures as well as the treachery of some others involved in the events. It also recounts the reaction of some of the intellectuals to that event. The author has given a codefunction to same of the characters, animals, things, and concepts to develop the deeper layer of the novel.To recognize the cods, the author has created some signs in various ways. In the present work an attempt is made to investigate the quality, quality, methods, types and examples of coding by the author of the novel in order to decode some of the codes. To achive this gaol, same of the guidelines by the author as well as the existing evidence in the novel and similarity of the events with the historical events have been taken as the basis of decoding.سووشون رمانی است تاریخی، هنری، حماسی، رمزی و رآلیستی با رگه‌هایی از رمانتسیم. بُعد رمزی آن عمق تاریخی- فرهنگی و جنبه فلسفی خاصی به آن داده است. لایه روایی آن داستانی جذاب با مظاهر فرهنگ و تمدن ایرانی و با اوصاف شاعرانه است؛ امّا لایه زیرین و رمزی آن کودتای 28 مرداد 32 و شکست جبهه ملّی، و خدمت و خیانت تعدادی از رجال مؤثّر در این واقعه و واکنش برخی از روشنفکران را پس از این واقعه، بازگفته است. نویسنده برای گستردن لایه زیرین، به برخی از شخصیت‌های داستانی، حیوانات و اشیا کارکرد رمزی داده است. در عین حال برای بازشناسی رمزها قرائنی را به شیوه‌های متنوّع پرورده است. در این نوشته در صد هستیم که کمّ و کیف، شیوه‌ها، انواع و نمونه‌های رمز پردازی دانشور را در این رمان بررسی کرده، برای گشودن چند رمز بکوشیم. به همین منظور برخی راهنمایی‌های نویسنده و قرائن موجود در رمان و مشابهت حوادث رمان با وقایع تاریخی را مبنای بازشناسی رمز قرار دادهایم .https://liar.ui.ac.ir/article_19669_9c8d8eb6b1a3ddb337bde95cc4a4c86d.pdfدانشگاه اصفهانفنون ادبی200880274120120320Jame al- Tamsil and Its Etymology and the Storiesمأخذ شناسی قصص و حکایات جامع التمثیل10713019670FAحسنذوالفقاریاستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرسJournal Article20160614Jame-al-Tamsil book written by Mohammad Ali Hableh Rudy (Live 1054) including the most ancient persian Proverbs and contains the most pure Persian proverbs which had great reader and moral story book during four centuries; so more than fifty times is published. This valuable and benefit book with mixing the allegory and poetry with a verse and the Hadith take the story sweet for reader. Author tries to Nurture or change the story to make it sweet and beautiful. In this paper after the introduction of the author and book and his style we will mention his DP Story methods then we say the base of story. hableh rudy at this book used 150 stroy for proverbs that at this paper we found sources of 107 story and we refere to them and we note their differences.
کتاب جامع التمثیل نوشته محمّد علی حبله رودی (زنده 1054) از جمله قدیمترین کتابهای امثال و حاوی نابترین تمثیلهای ایرانی است که طی چهار قرن از پرخواننده ترین کتابهای اخلاقی و داستانی بوده؛ چنانکه بیش از پنجاه بار چاپ شده است. این کتاب ارزشمند و پرفایده، با آمیختن مثل و تمثیل با آیه و حدیث و شعر داروی پند و موعظه را برخواننده شیرین و گوارا میسازد. نویسنده با شاخ و برگ دادن داستانها و گاه تغییر در آنها میکوشد، داستان را دلانگیزتر و با پند و موعظه همراهتر سازد. در این مقاله پس از معرّفی اثر و نویسنده و سبک وی، روشهای حبله رودی را در قصّهپردازی معرّفی میکنیم، سپس ریشههای داستانی قصّهها را باز مینماییم. مأخذشناسی این داستانها که از جمله معروفترین قصص ادبی است، گامی برای قصّهشناسی ایرانی است. حبله رودی در این اثر از 153 داستان برای مثلها یا داستان آنها بهره میجوید که در این تحقیق مأخذ 100 داستان را یافته و ضمن ارجاع به منابع آن، اختلاف روایتها را نشان دادهایم.https://liar.ui.ac.ir/article_19670_7ba5d8309e7b551eee629f21c8e3f974.pdf