کارکرد هنری تصویر در اشعار اعتراضی قیصر امین‌پور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

3 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

10.22108/liar.2019.118433.1673

چکیده

شعر اعتراض، نشان پویایی اندیشة جامعه است و شاعر با دیدن ناهنجاری­ها، اصلاح‌گرانه لب به اعتراض می‌گشاید. او برای به تصویر کشیدن اندیشه و احساس خود از تخییل و تصویر بهره می­جوید. تصویر اساس شعر است و بررسی تصویرپردازی‌ها و کارکردهای آن، مقدمة شناخت اندیشة شاعر است. قیصر امین ­پور شاعر انقلابی و آرمان­گرا، از آن‌دسته هنرمندانی است که از تمامی ظرفیت­های بلاغی برای تعالی‌بخشی به اندیشه­ های اعتراضی خود بهره جسته است. برای شناخت اندیشه­ های امین­پور، بررسی جنبه ­های گوناگون اشعار او ضروری است و یکی از اساسی‌ترین رویکردها در مسیر نقد اندیشة وی، تحلیل تصاویر اشعار اعتراضی اوست. در این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد کمّی، تعدادی از اشعار اعتراضی قیصر از مجموعه کامل اشعار وی به شیوة نقد بلاغی و با تمرکز بر تحلیل «تصاویر در اشعار اعتراضی شاعر»، بررسی و مشخص شد که عناصر نماد، کنایه، تشبیه، تشخیص، استعاره و مجاز به‌ترتیب پرکاربردترین شگردهای بیانی قیصر در مسیر ابلاغ پیام اعتراضی شعرهای او هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The special artistic function of image in the protest poems of Qaisar Aminpour

نویسندگان [English]

  • Mostafa Barzegar Valik Chali 1
  • Ayoob Moradi 2
  • Fateme Koupa 3
1 Ph. D. Student of Persian Language and Literature of the Payam Noor University, South Tehran center, Tehran, Iran
2 Assistant Professor of Persian Language and Literature of the Payam Noor University of Tehran, Tehran, Iran
3 Professor of Persian Language and Literature of the Payam Noor University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

The poem of protest is a sign of the intellectual dynamism of the society, during which, the poet, seeing the social anomalies, begins to protest as a reformist action.  He uses imagination and imagery to portray his thoughts and feelings. Image is the basis of poetry, and the revolutionary and idealistic poet Qaisar Aminpour has used all the rhetorical capacities to elevate his protest ideas. One of the most basic approaches in recognizing and criticizing Aminpour's ideas is to analyze the images of his protest poems. In this research, with a descriptive-analytical method and quantitative approach, 61 poems of Qaisar's protest poems from the complete collection of his poems in rhetorical critique style as one of the practical branches of "reader-centered critique" and focusing on the analysis of "images in poems" were selected. The poet's protest was examined, and in the end, it was determined that the elements of symbolism, irony, simile, discernment, metaphor, and authorization are the most widely used expressions of Qaisar's expression to convey the protest message of his poems.
Protest poetry, as a branch of resistance literature, according to its type of expression and content, requires the use of rhetorical elements that are both explicit and transparent and interpretable to carry the poet's thoughts. While loyal to the revolution, Aminpour has made good use of language capacities and elements of expression to express his protest ideas. The imaginary forms of Qaisar's protest poems reflect the kind of attitude and interpreter of his mind. Excessive use of images such as symbols, allusions, similes, diagnoses, metaphors, and permissions adds to his semantic range and poetic interpretability:
Symbol: In his protest poems, Qaisar used the symbol the most among the rhetorical elements, and the symbols of his protest poems fall into two categories: traditional symbols and personal symbols. This rhetorical element has a high frequency in the poet's protest poems, so that this element, with a frequency of 212 times and with 24.85%, is in the first place of the poet's widely used elements.
 Allusion: the allusion is in second place in Aminpour's protest poems with a frequency of 193 times and 22.63%. The allusions of Qaisar's protest poems are threefold: traditional and repetitive allusions, new and personal allusions, and allusions that are proverbial.
 Simile: In the study of the image of Qaisar's protest poems, simile with a frequency of 141 times and 16.53% has the third rank and this shows the importance of the role of simile in depicting the poet's thoughts. The Similes that the poet used to represent his ideas are more of a felicity and sensory Similes. One of the eminent tricks of the emperor in expressing concepts is his innovation in Simile: mentioning a new pseudo-face by creating a new simile; mentioning attributes for one of the elements of simile; without any sign; continuous  New simile.
Detection: Detection allows the artist to use the language of objects and other beings allegorically, in addition to encrypting the speech, to increase its beauty and make a greater impact. In Qaisar's protest poems, the detection element ranks fourth with a frequency of 123 times and 14.42 percent. The poet has used this important rhetorical element in various forms: dhikr adjective; additional compound; dhikr masdar (active state); dhikr masdar (passive state); And its elements (a detailed and extensive aspect of the type of diagnosis).
Metaphor: Metaphor is one of the most important and main elements of imagination, which has an effective role in measuring the level of artistry and the poet's ability. In his studied protest poems, metaphor is used with 109 times and is ranked fifth with 12.78 percent. The constituent elements of Caesar's metaphorical protest poems are objects, nature, animals, humans, and abstractions, respectively. Types of Caesar's Poetic Protestant Metaphors: Perpetual Metaphors; Makniye's Metaphors and Metaphors Approaching Symbols
Authorized use: The purpose of authorized use is to create an aura of various meanings in the mind of the reader, and with the definition provided by Dr. Shamisa of authorized, only authorized to be interested in artistic and literary similes and can be proposed in the science of expression. In his protest poems, Qaisar Aminpour has repeatedly used the authoritative imaginative element. Permitted using 75 times and with 8.79%, it is ranked sixth among the most widely used images and arrays. Here, what is meant by what is permissible is what is permissible.
"The Complete Collection of Qaisar Aminpour's Poems" includes seven books and 345 poems, 61 of which have a philosophical, political, social, and personal color and smell of protest, and according to the study, comparison and analysis of protest poems. The poet's non-objectivity in terms of the use of poetic images in expressing his thoughts, there is a clear difference between the images used in these two types of poetry. (In total, he has used six rhetorical elements 853 times).
The results of this study show that the type of speech and the appropriate expression method play an effective role in how to use poetic images so that in Qaisar's protest poems, the most widely used images are: symbol, irony, simile, diagnosis, metaphor and permission And in his non-objectionable poems, it is: recognition, simile, irony, symbol, metaphor, and permission, respectively, and the poet, with the necessary knowledge of the function of literary tricks and establishing the necessary connection between it and the type of speech, from all kinds of appropriate and appropriate images. It has benefited, where speech needs some kind of ambiguity, from symbolism and irony, and where it needs explicit and explicit language.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Islamic Revolution literature
  • protest poetry
  • Qaisar Aminpoor
  • Rhetorical elements
منابع
  1. احمدی، محمد (1396). «ماهیّت نقد رتوریکی و اهمیت آن در مطالعات ادبی»، دوفصلنامة علمی­پژوهشی بلاغت کاربردی و نقد بلاغی، سال دوم، شمارة سوم، صص 73 – 87.
  2. آزاد، هاجر، (1393). بررسی و تحلیل مفاهیم و مضامین اعتراض در اشعار شاعران معاصر با تأکید بر شعر سیدحسن حسینی، قیصر امین­پور، سلمان هراتی و گروس عبدالملکیان، پایان­نامة کارشناسی ارشد، استاد راهنما: مصطفی گرجی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل.
  3. آسمان، محمدجواد (1398). اعتراض و عشق؛ شناخت­نامة دکتر علی­رضا قزوه، تهران: شهرستان ادب.
  4. افراسیابی، غلامرضا؛ جعفری، سید محمدمهدی و بحتویی، حسین (1385). «جستاری دربارة مجاز مرسل»، مجلة اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز (ویژه­نامة زبان و ادبیات فارسی)، دورة 22، شمارة سوم، صص 1-16.
  5. افسری، رضا (1392). اعتراض در شعر فروغ، تهران: آرنا.
  6. امیدعلی، حجت­الله و دهرامی، مهدی (1396). «وجوه زیباشناسی تصویر و هماهنگی آن با عاطفه و اندیشه در شعر نصرت رحمانی»، علوم ادبی، سال هفتم، شمارة یازدهم، صص 29-51.
  7. امین­پور، قیصر (1395). مجموعه کامل اشعار، چاپ دواردهم، تهران: مروارید.
  8. باباصفری، علی­اصغر و محمدپور، محمدامین (1394). «بررسی و تحلیل ویژگی­های محتوایی و زبانی اشعار حماسی سیاوش کسرایی». زبان و ادب فارسی، سال 68، شمارة 232، صص 15-1.
  9. پشتدار، علی­محمد (1389). «چشم­انداز آزادگی و ادب اعتراض در شعر فارسی»، علوم ادبی، دورة سوم، شمارة پنجم، صص 157-180.
  10. پورممتاز، علی­رضا (1372). فرهنگ جامع چاپ و نشر، تهران: مؤسسة نمایشگاه­های فرهنگی.
  11. حافظ‌نیا، محمدرضا (1397). مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی، تهران: سمت.
  12. حسینی مؤخر، سیدمحسن و نجات، سیدحمید (1395). «بررسی تطبیقی درون­مایة اعتراض در شعر احمد مطر و علیرضا قزوه»، دوفصلنامة مطالعات تطبیقی فارسی، سال اول، شمارة دوم، صص 66-39.
  13. داد، سیما (1385). فرهنگ اصطلاحات ادبی، تهران: مروارید.
  14. دلبری، حسن و مهری، فریبا (1394). «سطوح بلاغی خیال در تصاویر شعر معاصر»، فنون ادبی، سال هفتم، شمارة اول، صص 73-86.
  15. سلدن، رامان و پیتر ویدوسون (1384). راهنمای نظریة ادبی معاصر، ترجمة عباس مخبر، تهران: طرح نو.
  16. زرقانی، مهدی (1387) چشم­انداز شعر معاصر، چاپ سوم، تهران: ثالث.
  17. زرین­کوب، حمید (1367). مجموعه مقالات، چاپ اول، تهران: علمی و معین.
  18. سلطانی فرگی، مرتضی (1388). بررسی شعر اعتراض در ادبیات معاصر پارسی از سال 1332 تا 1357، پایان­نامة کارشناسی ارشد، استاد راهنما: ابوالقاسم رحیمی. دانشگاه سبزوار.
  19. شفیعی کدکنی، محمدرضا (1370). صور خیال در شعر فارسی، چاپ چهارم، تهران: آگه.
  20. ___________ (1352). «مقدمه‌ای کوتاه بر مباحث طویل بلاغت»، دانشکدة ادبیات دانشگاه پهلوی شیراز، مجلة خرد و کوشش، دورة پنجم.
  21. شمیسا، سیروس (1393). بیان، چاپ سوم، تهران: میترا.
  22. _____________ (1394). نقد ادبی، تهران: میترا.
  23. طاهری ماه­زمینی، نجمه؛ بصیری، محمدصادق و صرفی، محمدرضا، (1393الف)، «واژگان­شناسی شعر اعتراض در ادبیات انقلاب اسلامی، فصلنامة پژوهش­های نقد ادبی و سبک­شناسی، شمارة 2، صص 142-117.
  24. طاهری ماه­زمینی، نجمه؛ بصیری، محمدصادق و صرفی، محمدرضا (1393ب). «بررسی مضامین شعر اعتراض در ادبیات انقلاب اسلامی» نشریة ادبیات پایداری، سال ششم، شمارة پانزدهم، صص 307-278.
  25. طاهری ماه­زمینی، نجمه؛ بصیری، محمدصادق و صرفی، محمدرضا (1393ج)، «بررسی عناصر موسیقیایی شعر اعتراض در دورة انقلاب اسلامی، دوفصلنامة زبان و ادب فارسی، سال 67، شماره 229، صص 109-89.
  26. طهماسبی، فرهاد و صارمی، زهره (1392). «تحلیل و بررسی تصویر شعری و معرفی ساختار آن در شعر احمد شاملو»، تحلیل و نقد متون زبان و ادبیات فارسی، شمارة شانزدهم، صص 235-262.
  27. فتوحی رودمعجنی، محمود (1389). بلاغت تصویر، چاپ دوم، تهران: سخن.
  28. قائدی، محمدرضا و علیرضا گلشنی (1395). «روش تحلیل محتوا از کمّی‌گرایی تا کیفی‌گرایی»، فصلنامة روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، دورة هفتم، شمارة بیست‌و‌سوم، 57-82.
  29. قربان­پور آرانی، حسن (1378). «ادبیات پرخاشگر زمینه­های اجتماعی و آثار آن (از آغاز تا عصر مشروطیت)»، کیهان فرهنگی، شمارةشانزدهم، صص 26-29.
  30. کاظمی، محمدکاظم (1390). ده شاعر انقلاب، تهران: سورة مهر.
  31. کزازی، میرجلال­الدین (1368). زیباشناسی سخن پارسی (1) بیان، چاپ اول، تهران: نشر مرکز.
  32. کریمی، احمد و وقاری، کلثوم (1390). «تحلیل اشعار سیدحسن حسینی از منظر صور خیال»، نشریة فنون ادبی، دورة سوم، شمارة دوم، صص 116-93.
  33. محمودی، علیرضا و تقدمی غفاریان، فاطمه (1395). «بررسی کاربرد صور خیال در هایکوهای جبهه بیک وردی (مطالعة موردی مجموعة شعری ماه، بالای سر مجنون)»، ادبیات پایداری، سال هشتم، شمارة چهاردهم، صص 217-236.
  34. معصومی، صابر (1387). بررسی مضامین ادب پایداری در شعر معاصر با تکیه بر اشعار قیصر امین­پور، علی­رضا قزوه، علی معلم و سلمان هراتی، (پایان­نامة دوره ارشد)، استاد راهنما: علی­رضا مظفری، دانشگاه ارومیه.
  35. مک‌کاریک، ایرنا ریما (1393). دانش‌نامة نظریه‌های ادبی معاصر، ترجمة مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران: آگه.
  36. مولوی، جلال الدین محمد (1390). مثنوی معنوی، چاپ پنجم، به تصحیح رینولد ا. نیکلسون. تهران: هرمس.
  37. میرصادقی، میمنت (1376) واژه­نامة هنر شاعری، چاپ دوم، تهران: مهناز.
  38. مهدی­نژاد، امید و سیار، محمدمهدی (1388) دادخواست 100 شعر اعتراض، چاپ سوم، تهران: سپیده­باوران.
  39. نجات، سیدحمید و نجات، سیداحمد (1396) ادبیات اعتراض در شعر احمد مطر و علیرضا قزوه، دزفول: اهوراقلم.
  40. ولک، رنه و وارن، آوستن (1393). نظریة ادبیات، ترجمه ضیاء موحد و پرویز مهاجر، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.